Profilaktyka ma trafić do milionów. Nowe badania dla grup ryzyka

Telefon, aplikacja i kilka odpowiedzi w ankiecie mogą wystarczyć, by rozpocząć drogę do bezpłatnych badań. W Piekarach Śląskich, podobnie jak w całej Polsce, trwa kampania „Profilaktyka – podaj dalej”, która ma zachęcić do wcześniejszego wykrywania chorób. Skala problemu jest wyraźna – z programów badań przesiewowych korzysta wciąż niewielka część uprawnionych. Wkrótce oferta profilaktyczna zostanie poszerzona o program wczesnego wykrywania raka płuca.

• Niewielu uprawnionych korzysta z bezpłatnych badań
• Ponad 500 akcji zdrowotnych i kampania widoczna w całym kraju
• Ankieta w mojeIKP prowadzi do indywidualnego planu zdrowotnego
• Jesienią do badań dołączy tomografia dla palaczy

Niewielu uprawnionych korzysta z bezpłatnych badań

Ministerstwo Zdrowia prowadzi kampanię wspólnie z samorządami, instytucjami publicznymi, resortami, partnerami społecznymi i środowiskiem medycznym. Jej celem jest przypomnienie, że profilaktyka obejmuje nie tylko zdrowe odżywianie, ruch czy szczepienia, lecz także regularne badania.

Dane dotyczące udziału w programach przesiewowych pokazują, że nadal jest sporo do nadrobienia. W ciągu dwóch lat z bezpłatnej mammografii skorzystało 32,77 proc. uprawnionych kobiet. Jeszcze niższy był udział w programie profilaktyki raka szyjki macicy z testem HPV HR – wyniósł 15,22 proc. W 2025 roku na kolonoskopię w ramach programu badań przesiewowych raka jelita grubego zgłosiło się około 15 proc. osób uprawnionych.

Terminy można sprawdzać między innymi w aplikacji mojeIKP. W sierpniu 2026 roku dostępnych było w niej ponad 384 tys. terminów mammografii oraz ponad 445 tys. terminów badań HPV HR. Dla mieszkanek i mieszkańców Piekar Śląskich oznacza to możliwość rozpoczęcia poszukiwania badania bez wcześniejszej wizyty w przychodni.

Ponad 500 akcji zdrowotnych i kampania widoczna w całym kraju

W ramach kampanii we wrześniu zaplanowano w Polsce ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych. Uczestnicy mogą uzyskać informacje o programach profilaktycznych, dostępnych badaniach oraz porozmawiać ze specjalistami. Przekazy kampanii są obecne także w telewizji, na billboardach, ekranach cyfrowych i na stacjach warszawskiego metra.

W ośmiu polskich miastach przygotowano dodatkowe działania promujące badania. Kampanię zaznaczają również podświetlenia i ekspozycje w dużych obiektach. Pomarańczowe światło pojawia się między innymi na Stadionie Śląskim w Chorzowie, Spodku w Katowicach i Tarczyński Arenie Wrocław. W działania włączono także Arenę Gliwice PreZero i Tauron Arenę Wrocław. Symbolem akcji jest Profisia – maskotka mająca kojarzyć się z troską o zdrowie i przekazywaniem sprawdzonych informacji bliskim.

Porozumienia dotyczące współpracy podpisali ministrowie zdrowia, sportu i turystyki oraz edukacji narodowej. Wcześniej podobne dokumenty zawarto z Ministerstwem Infrastruktury i Ministerstwem Aktywów Państwowych. Swoje kanały komunikacji udostępniają między innymi spółki Skarbu Państwa, instytucje infrastrukturalne, PKP, Poczta Polska, PZU, bank PKO BP oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Poczta Polska przygotowuje również specjalną edycję znaczka poświęconego profilaktyce.

Ambasadorami kampanii zostali Katarzyna Dowbor, Anna Karwan i Tomasz Majewski.

Ankieta w mojeIKP prowadzi do indywidualnego planu zdrowotnego

Jednym z narzędzi kampanii jest program „Moje Zdrowie”, dostępny dla osób od 20. roku życia. Udział rozpoczyna się od bezpłatnej ankiety. Po jej opracowaniu przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej może wystawić skierowanie na badania laboratoryjne. Wyniki są następnie omawiane z personelem medycznym, a pacjent otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny.

Z aplikacji mojeIKP korzysta już ponad 5,5 mln osób. W sekcji „Profilaktyka” można znaleźć informacje o świadczeniach oraz skorzystać z wybranych możliwości centralnej e-rejestracji. Dla pacjenta oznacza to prostszą ścieżkę: najpierw ankieta i sprawdzenie dostępnych możliwości, później badania oraz konsultacja w POZ.

W aplikacji dostępna jest także ankieta „10 dla Zdrowia”. Dotyczy czynników wpływających na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, między innymi ciśnienia, cholesterolu, poziomu glukozy, aktywności fizycznej, diety, masy ciała i palenia tytoniu.

Prof. Piotr Dobrowolski wskazuje, że choroby sercowo-naczyniowe pozostają jedną z głównych przyczyn przedwczesnej utraty sprawności i zgonów. Według danych przywołanych w kampanii w 2023 roku odpowiadały za 36,9 proc. wszystkich zgonów. Ograniczanie czynników ryzyka i szybkie wykrywanie nieprawidłowości mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Jesienią do badań dołączy tomografia dla palaczy

W kampanię włączyły się Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Polskie Towarzystwo Neurologiczne. Organizacje zwracają uwagę, że choroby serca, nowotwory i schorzenia neurologiczne często mają wspólne czynniki ryzyka. Część z nich można ograniczyć zmianą stylu życia, a część wykryć wcześniej dzięki badaniom przesiewowym.

Prof. Piotr Rutkowski podkreśla, że profilaktyka powinna zajmować ważne miejsce w polityce zdrowotnej. Wśród czynników związanych z nawet 80 proc. nowotworów wymienia się te zewnętrzne, w dużej mierze powiązane ze stylem życia. Dlatego znaczenie ma zarówno ułatwianie dostępu do badań, jak i ograniczanie ryzyka na co dzień.

Od 1 października do koszyka świadczeń gwarantowanych Narodowego Funduszu Zdrowia trafi ogólnopolski program wczesnego wykrywania raka płuca. Niskodawkowa tomografia komputerowa będzie przeznaczona dla osób z grup ryzyka, które palą papierosy i mają od 55 do 74 lat. To kolejny powód, by sprawdzić, czy wiek i sytuacja zdrowotna pozwalają na skorzystanie z konkretnego programu, zamiast czekać na pojawienie się objawów.

na podstawie: Urząd Miasta.