Iniekcje doszklistkowe w AMD — jak wygląda terapia?

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) może stopniowo pogarszać widzenie centralne, potrzebne między innymi do czytania, rozpoznawania twarzy czy wykonywania precyzyjnych czynności. W przypadku wysiękowej, czyli neowaskularnej postaci AMD, podstawą leczenia są obecnie leki podawane bezpośrednio do wnętrza gałki ocznej w formie iniekcji doszklistkowych. Terapia ma na celu ograniczenie aktywności choroby i ochronę wzroku, ale jej przebieg oraz częstotliwość podawania leku mogą różnić się u poszczególnych pacjentów.

Na czym polega leczenie wysiękowej postaci AMD?

W wysiękowym AMD pod siatkówką mogą rozwijać się nieprawidłowe naczynia krwionośne. Są one nieszczelne, co może prowadzić do gromadzenia się płynu lub krwi w obrębie plamki i w konsekwencji do pogorszenia widzenia.

W terapii stosuje się przede wszystkim leki hamujące działanie czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, określane jako preparaty anty-VEGF. Ograniczają one proces tworzenia się i aktywności nieprawidłowych naczyń oraz zmniejszają przeciekanie płynu do siatkówki.

Celem leczenia jest przede wszystkim zahamowanie lub spowolnienie pogarszania się wzroku. U części pacjentów może dojść również do poprawy ostrości widzenia, jednak nie jest to efekt możliwy do zagwarantowania. Wynik zależy między innymi od stopnia zaawansowania zmian, czasu trwania choroby oraz odpowiedzi siatkówki na terapię.

Jak wygląda iniekcja doszklistkowa?

Lek jest podawany bezpośrednio do ciała szklistego, czyli substancji wypełniającej wnętrze gałki ocznej. Sama procedura jest krótka, natomiast jej wykonanie wymaga odpowiedniego przygotowania i zachowania warunków ograniczających ryzyko zakażenia.

Przed podaniem preparatu okolica oka jest dokładnie oczyszczana, a powierzchnia oka zostaje miejscowo znieczulona. Następnie lekarz wprowadza bardzo cienką igłę przez ścianę gałki ocznej i podaje niewielką ilość leku do jej wnętrza. Pacjent może odczuwać dotyk, ucisk lub krótkotrwały dyskomfort, jednak znieczulenie miejscowe ma ograniczać dolegliwości związane z procedurą.

Po iniekcji możliwe są przejściowe dolegliwości takie jak uczucie obecności ciała obcego, niewielkie pieczenie, zaczerwienienie oka lub pojawienie się drobnych punktów bądź „muszek” w polu widzenia. Objawy te zazwyczaj mają charakter krótkotrwały.

Czy jedna iniekcja wystarcza?

Leczenie wysiękowego AMD najczęściej wymaga powtarzania iniekcji. Choroba ma charakter przewlekły, a działanie podanego preparatu jest ograniczone w czasie. Z tego powodu po rozpoczęciu terapii pacjent pozostaje pod regularną kontrolą okulistyczną.

Na początku leczenia odstępy między kolejnymi podaniami leku mogą być stosunkowo krótkie. Później schemat terapii jest modyfikowany w zależności od aktywności choroby i zastosowanego preparatu. Jednym ze stosowanych sposobów prowadzenia leczenia jest stopniowe wydłużanie odstępów pomiędzy iniekcjami, jeżeli stan siatkówki pozostaje stabilny. W przypadku ponownego pojawienia się cech aktywności choroby odstępy mogą zostać skrócone.

Nie istnieje więc jedna liczba iniekcji odpowiednia dla wszystkich osób z AMD. U jednych pacjentów możliwe jest wydłużenie przerw między kolejnymi podaniami leku, podczas gdy inni wymagają częstszej terapii i długotrwałego monitorowania.

Jak kontroluje się skuteczność terapii?

Istotną częścią leczenia są regularne badania okulistyczne. Oprócz oceny ostrości wzroku szczególnie duże znaczenie ma badanie OCT, które umożliwia szczegółową ocenę struktur siatkówki.

Na podstawie wyników badań lekarz może sprawdzić, czy w obrębie plamki nadal obecny jest płyn i czy występują inne cechy świadczące o aktywności choroby. Pozwala to zdecydować o terminie kolejnej iniekcji lub ewentualnej zmianie dotychczasowego schematu leczenia. O częstotliwości podawania leku decyduje więc przede wszystkim odpowiedź oka na terapię, a nie wyłącznie czas, który upłynął od poprzedniego zabiegu.

Kto może zostać zakwalifikowany do iniekcji doszklistkowych?

Decyzję o rozpoczęciu leczenia poprzedza diagnostyka okulistyczna. Konieczne jest między innymi potwierdzenie wysiękowej postaci AMD oraz ocena aktywności zmian w obrębie plamki.

Podczas kwalifikacji uwzględnia się między innymi:

• wyniki badania siatkówki, OCT oraz aktualną ostrość wzroku,
• obecność infekcji lub stanu zapalnego oka i jego okolicy,
• ogólny stan zdrowia pacjenta, przyjmowane leki oraz dotychczasowy przebieg leczenia.

Sama obecność AMD nie oznacza automatycznie wskazania do wykonywania iniekcji. Leki anty-VEGF stosuje się przede wszystkim w wysiękowej postaci choroby, natomiast postępowanie w suchej postaci AMD wygląda inaczej.

Czy iniekcje doszklistkowe są bezpieczne?

Jak każda procedura medyczna, również iniekcja doszklistkowa wiąże się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych. Większość dolegliwości po zabiegu ma łagodny i przejściowy charakter.

Rzadko mogą jednak wystąpić poważniejsze powikłania, takie jak zakażenie wnętrza gałki ocznej, znaczny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, uszkodzenie siatkówki lub jej odwarstwienie. Zakażenie po iniekcji jest powikłaniem rzadkim, ale ze względu na możliwe konsekwencje wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia. Duże badania wskazują, że jego częstość po pojedynczym podaniu leku jest bardzo niska.

Narastający ból oka, wyraźne zaczerwienienie, nagłe pogorszenie widzenia lub inne gwałtownie pojawiające się niepokojące objawy po iniekcji wymagają pilnej oceny okulistycznej.

Jak długo może trwać leczenie AMD?

Nie można z góry określić czasu trwania terapii. U części pacjentów konieczność wykonywania iniekcji utrzymuje się przez wiele miesięcy lub lat. Nawet przy dobrej odpowiedzi na leczenie niezbędna może pozostać regularna obserwacja, ponieważ wysiękowe AMD może ponownie stać się aktywne.

Ważna jest również świadomość, że terapia nie usuwa zmian, które już doprowadziły do trwałego uszkodzenia komórek siatkówki. Dlatego możliwości poprawy widzenia mogą być różne u poszczególnych osób. Podstawowym zadaniem leczenia jest kontrolowanie aktywności choroby i ograniczanie ryzyka dalszego uszkadzania plamki.

Iniekcje doszklistkowe w AMD — podsumowanie

Iniekcje doszklistkowe leków anty-VEGF są stosowane przede wszystkim w leczeniu wysiękowej postaci AMD. Terapia polega na bezpośrednim podawaniu preparatu do wnętrza oka oraz regularnym monitorowaniu stanu siatkówki. Liczba iniekcji i odstępy między nimi nie są jednakowe dla wszystkich — zależą od aktywności choroby, wyników badań kontrolnych i indywidualnej odpowiedzi na leczenie.

Najważniejsze jest dopasowanie sposobu prowadzenia terapii do rzeczywistego stanu siatkówki i potrzeb konkretnego pacjenta, a nie sama częstotliwość czy pozorna atrakcyjność określonego schematu leczenia.

Artykuł powstał przy współpracy z www.optegra.com.pl. Powyższe informacje należy traktować jedynie jako informacyjno-edukacyjne. Treści te, w tym zawarte w nich porady, nie mogą zastąpić bezpośredniego kontaktu ze specjalistami i nie powinny być uznawane za profesjonalną poradę.