UM Piekary Śląskie: Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych święto państwowe upamiętniające członków antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia polskiego, corocznie obchodzone jest 1 marca. Święto polskich patriotów, którzy mieli zostać przeklęci i zapomniani, a mimo to pamięć o nich jest wciąż żywa.

1 marca w całej Polsce obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, który został ustanowiony przez Sejm RP w 2011 roku z inicjatywy ówczesnego Prezydenta Polski Lecha Kaczyńskiego. W tym szczególnym dniu czcimy pamięć wszystkich tych, którzy nieustępliwie działali na rzecz naszego kraju w trakcie II wojny światowej, jak również lata po niej walcząc o wolność i niepodległość najpierw z okupantem niemieckim, a później radzieckim. Data 1 marca nawiązuje do tragicznych wydarzeń z 1951 roku, kiedy to w warszawskim więzieniu przy ul. Rakowieckiej wykonano wyroki śmierci na kierownictwie IV Zarządu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość z ppłk. Łukaszem Cieplińskim na czele.

Żołnierze Wyklęci to ważna część naszego dziedzictwa historycznego, ważna część naszej narodowej, polskiej pamięci. Z okazji przypadającego dziś święta w całym kraju odbywają się uroczyste apele z udziałem mundurowych, pochody, msze święte w intencji Wyklętych, rekonstrukcje historyczne czy projekcje filmowe. Organizowane są wystawy tematyczne, a także spotkania z kombatantami, historykami i znawcami tematu. Wszystko po to, by kultywować pamięć o Polakach walczących i ginących za nasz kraj.

Piekary Śląskie także włączają się w obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W sobotę, 29 lutego pod Kopcem Wyzwolenia zorganizowany został

“Bieg Tropem Wilczym Pamięci Żołnierzy Wyklętych”

, którego uczestnicy na sportowo uhonorowali pamięć poległych, przebiegając dystans 1 963 metrów (jest to nawiązanie do roku, w którym zginął ostatni Żołnierz Wyklęty Józef Franczak ps. Lalek).

Przy okazji dzisiejszego dnia warto również przypomnieć sylwetki dwóch postaci Żołnierzy Wyklętych w sposób szczególny związanych z naszym regionem.

Piotr Woźniak , pseudonim Wir” pochodzący z Kresów żołnierz AK, który po wojnie współorganizował antykomunistyczne podziemie na obszarze ciągnącym się od Przemyśla aż do Sandomierza. W ramach amnestii w 1947 r. Woźniak ujawnił się i osiadł w Bytomiu, podejmując pracę jako nauczyciel. Aresztowany kilka miesięcy później był torturowany, skazany dwukrotnie na karę śmierci ostatecznie spędził w ciężkich, więziennych warunkach siedem lat. Był jednym z twórców nauczycielskiej Solidarności” w naszym regionie. Napisał kilka książek opisujących doświadczenia wojenne (jako żołnierza AK), jak i powojenne. Autor wydanej w 1982 roku w Paryżu autobiograficznej książki Zapluty karzeł reakcji wspomnienia AK-owca z więzień PRL”, w której opisał swoje więzienne losy. Była to publikacja bardzo ważna i bardzo głośna w stanie wojennym. Miała ona aż 16 podziemnych wydań w latach 1982-1989. Piotr Woźniak zmarł 23 kwietnia 1988 w Bytomiu jako ostatni żyjący dowódca Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. W dowód uznania dla jego zasług, nazwiskiem Woźniaka nazwana została jedna z ulic w centrum Bytomia.

Stefan Gurtler , pseudonim Tse” syn powstańca śląskiego, należał do jednej z najbardziej zasłużonych rodzin dzisiejszej Rudy Śląskiej. W 1945 roku był jednym z inicjatorów powołania Okręgu Śląskiego Konspiracyjnego Wojska Polskiego zbrojnej organizacji niepodległościowej, wywodzącej się z Armii Krajowej, działającej pod kryptonimem Klimczok” i dowództwem Erga” Gerharda Szczurka. Stefan Gurtler był jego adiutantem i łącznikiem z dowódcami grup leśnych. Zajmował się także między innymi werbowaniem nowych członków do organizacji i rozprowadzaniem ulotek konspiracyjnych. W 1946 roku bezpieka rozbiła organizację, przechwytując broń, amunicję i dokumenty. Stefan Gurtler trafił przed Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach z oskarżeniem o przynależność do nielegalnej organizacji mającej na celu obalenie siłą demokratycznego ustroju państwa. Pokazowy proces trwający trzy dni odbył się w katowickim kinie Zorza, by mogło w nim uczestniczyć jak najwięcej osób. W trzecim dniu procesu Stefan Gurtler usłyszał wyrok śmierci. Jego oraz towarzyszących mu współwięźniów rozstrzelano 28 grudnia 1946 roku w katowickim areszcie przy ul. Mikołowskiej. Ich ciała pochowane zostały na cmentarzu w Katowicach-Panewnikach.

Przez komunistów latami nazywani byli bandytami i zdrajcami. Mimo to, w pamięci Polaków i Ślązaków zapamiętani zostali jako bohaterowie. Znani nie tylko pod nazwą Żołnierze Wyklęci”, lecz także pod tą bardziej trafną Żołnierze Niezłomni”.

Szli wyprostowani wśród tych, co na kolanach, wśród odwróconych plecami i obalonych w proch.”

Zdjęcie główne: muzeumsp.pl/narodowy-dzien-pamieci-zolnierzy-wykletych/

Urząd Miasta Piekary Śląskie,

piekary.pl/narodowy-dzien-pamieci-zolnierzy-wykletych-2/